Բնագիտություն

Գիշատիչ բույսեր

Это слайд-шоу требует JavaScript.

Միջատակեր բույսեր, բազմամյա խոտաբույսեր, թփեր, թփիկներ, որոնք որսում են միջատներ (հազվադեպ այլ մանր կենդանիներ) և օգտագործում որպես լրացուցիչ սնունդ։ Հանդիպում են ամենուրեք (առավելապես արևադարձային և մերձարևադարձային երկրներում)։ Հայտնի է միջատակեր բույսերի մոտ 500, Հայաստանում՝ 3 տեսակ։ Աճում են լճերի ու գետերի ափերին, տորֆային ճահիճներում, գերխոնավ մարգագետիններում։

Ունեն միջատորս հարմարանքներ՝ սափորներ, պարկեր, թարթիչավոր, tատամնաձև ելուստներ ու խոռոչներ, յուրահատուկ գունավորում, արտազատում են միջատներին հրապուրող քաղցրավուն, կպչուն և հոտավետ նյութեր։ Վերերկրյա միջատակեր բույսերի արմատային համակարգը թույլ է զարգացած, ջրայինների մոտ այն բացակայում է, բայց միջատակեր բույսերը կարող են իրենց գոյությունը պահպանել հողից և ջրից ստացվող նյութերի հաշվին։ Կենդանական սնունդը արագացնում է միջատակեր բույսերի զարգացումը, անցումը ծաղկման և պտղատվության։ Միջատակեր բույսերը շատ զգայուն են, արտաքին գրգիռներին անմիջական և կտրուկ ռեակցիա տալու ունակությունը հասել է կատարելության։ Միջատակեր բույսերից են՝ խորշաբույսը, ազատ լողացող ջրային բույս, տերևների մի մասը ձևափոխվել են մանր փամփշտիկների, որոնցով որսում է ջրային մանր կենդանիներ, որդեր, թրթուրներ։

Реклама
մաթեմ

Մաթեմատիկա

1.Ո՞րն է այն վեցանիշ թիվը, որի տասհազարավորը 7 է, հազարավորը՝ 4, իսկ մյուս բոլոր թվանշանները՝ 3։

734333.

 

2Ո՞ր շարքում են թվերը դասավորված նվազման կարգով․

1) 1, 2, 420, 580, 600

2) 360, 340, 540, 100, 90

3) 368, 358, 321, 101, 103

4) 265, 102, 98, 89, 78

3․Ո՞ր շարքի բոլոր թվերն են պատիկ 4-ին․

1) 2, 4, 6, 1, 8

2) 4, 8, 14, 24, 1022

3) 23, 4, 6, 88, 22, 12

4) 2016, 1048, 24, 1000096, 4

 

4․Քանի՞դեցիմետր է 4/5 մետրը։

10×4:5=8

 

 

5․Գտի՛ր թիվը, որը 3-ի բաժանելիս ստացվում է 4 և 2 մնացորդ։

1) 15

2) 14

3) 13

4) 12

6Ո՞րն է թվի գրության 1-ինկարգիկարգայինմիավորը։

1) 1

2) 10

3) 100

4) 1000

7Ինչպե՞ս կփոխվի երկու թվերի տարբերությունը, եթե հանելին մեծացնենք 10-ով։

կփոքրանա 10-ով

 

8Ընտրիր այն թվանշանը, որը տեղադրելով աստղանիշի փոխարեն՝կստացվի ճիշտ անհավասարություն․ 10կմ 220մ> 10կմ 150մ։

1) 2

2) 1

3) 3

4) 5

 

9․Ընտրիր այն պատասխանը, որն արտահայտում է 5 դեցիմետր 20 սանտիմետրը սանտիմետրերով․

1) 70

2) 700

3) 5020

4) 5200

10Արկղում կար 18 միատեսակգնդակ։Արկղիցհանեցինդրանց 7/9 մասը։Քանի՞գնդակմնացարկղում։

18:9=2

2×7=14

18-14=4

11Գրիր երկու քառանիշ թիվ, որոնք բաժանվում են և՛ 3-իև՛ 4-ի։

1200,3600

12Քառակուսու մակերեսը 25 քառակաուսի մետր է։Գտի՛ր քառակուսու պարագիծը։

20

13Լրացրու բաց թողնված բառը(բառերը)։Երկու գումարելիների տեղափոխությունից գումարը մնում է նույնը————— ։

14․Հաշվիր 115-(2+110:10)+6։(1+2) արտահայտությանարժեքը։

100

15Պայուսակումկա 4 կանաչ, 6 դեղինև 10 կարմիր մատիտ։Առանցնայելուամենաքիչըքանի՞մատիտպետքէհանել, որպեսզիդրանցիցգոնեմեկըլինիդեղին։

15,

16.Քառակուսի հողամասի երեք կողմը շրջապատված է 42 մետր երկարություն ունեցող ցանկապատով։Գտե՛ք հողամասի մակերեսը։

42×42=1764

 

17Գրախանութն ստացավ 27 տուփ տետր, յուրաքանչյուրում 100 տետր, վճարելով 54000 դրամ։Տետրը վաճառվեց 1 հատը 30 դրամով։Որքա՞ն եկամուտստացվեց։

Գրախանութը-27 տուփ տետր

1 տուփ -100 տետր

1 հատ տետր 30դր.

Լուծում.

100 x30=3000դրամ

3000 x27=81000դրամ

81000-54000=27000

 

                                     4.1 դասարան
                                     16.03.2018թ.
                          Լրացուցիչ առաջադրանքներ
   Առաջադրանք 1.
500 կմ ճանապարհը ավտոմեքենան անցել է 100 կմ/ժ արագությամբ, իսկ ավտոբուսը՝ 50կմ/ժ: Հաշվի՛ր, թե նրանք որքա՞ն ժամանակ են ծախսել այդ ճանապարհի վրա, և լրացրու՛ աղյուսակը:
Անվանումը Ժամանակ Արագություն Ճանապարհ
Ավտոմեքենա
Ավտոբուս
ժամանակ արագություն ճանապարհ
ավտոմոքենա ?
100 կմ/ժ 500կմ․
ավտոբւս ?
50կմ/ժ 500 կմ․
500:100=5ժ․
500:50=10ժ․
Առաջադրանք 2.
Հայկենց տնից մինչև դպրոց 450 մ է: Հայկը դպրոց գնում է 50 մ/ր արագությամբ, իսկ վերադառնում է 30 մ/ր արագությամբ: Հայկը որքա՞ն ժամանակ է ծախսում դպրոց գնալու և վերադառնալու ընթացքում:
450:50=9 ր․
450:30=15 ր․
15ր․+9 ր․=24 ր․
24ր․Հայկը ծախսում է դպրոց գնալու և վերադառնալու ընթացքում:
Առաջադրանք 3.
Կատարի՛ր գործողությունները՝
ա) 5 կգ 700 գ + 13 կգ 400 գ + 6 կգ 300 գ + 600 գ=2024գ․
բ) 3 օր 21 ժ + 3 օր 18 ժ + 7 ժ + 11 ժ= 63օր
4.1 դասարան
23.02.2018թ.
Լրացուցիչ առաջադրանքներ
2-ի բաժանելիության հայտանիշը
 
 
 
Առաջադրանք 1.
Գրի՛ր, թե տրված թվերից որո՞նք են 2-ի բազմապատիկ, և որոնք՝ ոչ:
3, 5, 8142628, 33, 44, 57, 68, 99, 124356, 557, 985, 1035, 1117, 2223,3574 :
Առաջադրանք 2.
Տրված թիվը ներկայացրու՛ կարգային գումարելիների գումարի տեսքով և պատասխանի՛ր հարցերին:
  • Քանի՞ միավոր կա յուրաքանչյուր թվի միավորների կարգում:
  • Այդ թվերից ո՞րն է առանց մնացորդի բաժանվում 2-ի:
  • Այդ թվերից որո՞նք են կենտ, և որո՞նք զույգ:
ա) 42=2 միավոր, 35= 5 միավոր, 401= 1 միավոր, 642= 2 միավոր
բ) 23= 3 միավոր,  84= 4 միավոր, 1235= 5 միավոր , 2688= 8 միավոր
42:2=21
642:2=321
84:2=42
2688:2=1344
Առաջադրանք 3.
Երկու անոթներում միասին կա 2 լ ջուր: Անոթներից մեկում կա 4 անգամ ավելի ջուր, քան մյուսում: Որքա՞ն ջուր կա յուրաքանչյուր անոթում:
2 լ.=2000 մլ.
4+1=5
2000:5=400
4×400=1600
1×400=400    
                                           1 անոթ=1600
                                           2 անոթ=400
4.1 դասարան
06.03.2018թ.
Լրացուցիչ առաջադրանքներ
Առաջադրանք 1.
ա)Գրի՛ր 62-ի բոլոր բաժանարարները:
1,2,
բ) Ո՞ր թիվն է 24-ի ամենափոքր բաժանարարը:
2
գ) Ո՞ր թիվն է 32-ի ամենամեծ բաժանարարը:
8
Առաջադրանք 2.
5-ի բազմապատի՞կ են արդյոք հետևյալ արտահայտությունների արժեքները:
ա) 4521 – 3241=1280:5=256
բ) 8745 + 3214=11959 չի բաժանվում
գ) 25144 – 856=24288 չի բաժանվում
դ) 9267 + 3483=12750:5=2550
 
            
       
   Առաջադրանք 3.
ա) Երկու թվերի գումարը 360 է: Առաջին թիվը 20-ով մեծ է երկրորդից: Որո՞նք են այդ թվերը:
360-20=340
340:2=170
170+20=190
                     1-170
                     2-190
բ) Երեք թվերի գումարը 660 է: Առաջին երկուսի գումարը 20-ով մեծ է երրորդ թվից: Ո՞րն է երրորդ թիվը:
660-20=640
640:2=320
                       320.
4.1 դասարան
27.02.2018թ.
Լրացուցիչ առաջադրանքներ
2-ի բաժանելիության հայտանիշը
Առաջադրանք 1.
Լրացրու՛ աղյուսակը՝
a
5
21
212
447
2 · a
         2xa
          2xa
          2xa
          2xa
2 · a – 1
         2xa=10
        2xa=42
        2xa=424
        2xa=894
 
Առաջադրանք 2.
Կատարի՛ր առաջադրանքները՝
ա) 5 լ 350 մլ = 5350մլ
բ) 38 լ 60 մլ = 38060 մլ
գ) 6 լ 500 մլ =6500 մլ
դ) 67 լ 9 մլ =67009 մլ
Առաջադրանք 3.
1 լ մեղրի զանգվածը 1 կգ 500 գ է: Որքա՞ն է 3 լիտր մեղրի զանգվածը:
3×1=3կգ
3×500=1500գ
                                                      3 կգ. 1500գ.
4.1 դասարան
20.02.2018թ.
Լրացուցիչ առաջադրանքներ
Զույգ և կենտ թվեր
Առաջադրանք 1.
Պատասխանի՛ր հարցերին.
· 3, 14, 26, 35, 78, 99, 102, 1254, 6325, 9856, 6547, 1354, 2589 թվերից որո՞նք են զույգ, և որո՞նք ՝ կենտ:
Զույգ-14,26,78,102,1254,9856,1354:
Կենտ-3,35,99,6325,6547,2589:
· 452-ին ի՞նչ պետք է գումարել կենտ թիվ ստանալու կամար:Ո՞րն է ամենափոքր այդպիսի թիվը:
1 թիվն է
· Զու՞յգ, թե՞ կենտ կլինի զույգ թվի հաջորդ թիվը: Ասա՛ այդպիսի օրինակներ:
զույգ թվի հաջորդ թիվը կիլինի կենտ, օրինակ՝ 98-99, 1846-1847, 9824564-9824565
Առաջադրանք 2.
Պատասխանի՛ր հարցերին: Պատասխանդ մեկնաբանի՛ր օրինակով:
Զու՞յգ, թե՞ կենտ են.
· 632 թվի նախորդ և հաջորդ թվերը: 631կենտ-632-633 կենտ
· 475 թվի նախորդ և հաջորդ թվերը:474զույգ-475-476զույգ
· Որևէ կենտ թվի նախորդ և հաջորդ թվերը:
676զույգ-677-678զույգ
Առաջադրանք 3.
Օրինակ՝
Երբ հայրիկն Արային տվեց 3 անգամ ավելի գումար, քան ուներ նա, ապա Արայի մոտ եղավ 800 դրամ: Որքա՞ն դրամ ուներ Արան:
Առաջադրանք 3.
Երկու օրում զբոսաշրջիկներն անցան 200 կմ ճանապարհ: Երկրորդ օրը նրանք անցան 3 անգամ ավելի, քան առաջին օրը: Որքա՞ն ճանապարհ անցան զբոսաշրջիկները յուրաքանխյուր օրում:
1+3=4
200:4=50կմ- առաջին օր
3×50=150կմ- երկրորդ օր
                                                             Պատ․՝ առաջին50օր-կմ
                                                                                 երկրորդ օր-150կմ
Առաջադրանք 2.
ա) 2563 + 251=2814
բ) 452 + 623=1075
գ) 7458 + 5842=13300
դ) 1458 — 254=1204
ՕՐԻՆԱԿ
Առաջին օրը մեքենան անցավ 20 կմ ճանապարհ, իսկ երկրորդ օրը՝ 3 անգամ ավելի: Որքա՞ն ճանապարհ անցավ մեքենան երկու օրում:
3×20=60
20+60=80կմ
Առաջադրանք 3.
Երկու թվերից մեկը 75-ն է, իսկ մյուսը դրանից փոքր է 3 անգամ : Այդ թվերի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ փոքր թվից:
75:3=25
75+25=100
100:25=4 անգամ
4.1 դասարան
05.02.2018թ.
Լրացուցիչ առաջադրանքներ
Առաջադրանքներ մնացորդով բաժանման վերաբերյալ
 
Առաջադրանք 1.
Կատարի՛ր բաժանում և ստուգի՛ր.
ա) 36 : 5=7(1)
բ) 784 : 5=156(4)
գ) 456 : 9=50 (6)
դ) 2341 : 5=468 (1)
 
Առաջադրանք 2.
Կատարի՛ր գործողությունները: Կարող ես կատարել բերված օրինակի նմանությամբ:
ա) 4կգ 251գ + 8 կգ 512 գ=12կգ 763գ
բ) 7 կգ 650 գ + 5 կգ 350 գ=12կգ 1000գ= 13կգ
գ) 2 կգ 120 գ + 8կգ 745 գ= 10կգ 865գ
դ) 4 կգ 770 գ + 4 կգ 220 գ=8կգ 990գ
Առաջադրանք 3.
Աննա ունի 1450 դրամ: Այդ գումարով ամենաշատը քանի՞ տետր նա կարող է գնել, եթե մեկ տետրն արժե 70 դրամ: Այդ տետրերը գնելուց հետո որքա՞ն դրամ կմնա Աննայի մոտ:
1450:70=20հատ տետր
Մնացորդ 50 դրամ

                                              4.1 դասարան
                                                  21.12.2017թ.
Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք
 
Առաջադրանք 1.
Գրի՛ր տրված թվի նշված թվանշանները՝
325427 
տասնավորը-6
հազարավորը-5
տասհազարավորը-2
 
Առաջադրանք 2.
Գրի՛ր այն թիվըորը կազմված է միայն՝
տասհազարյակից, 3 հարյուրյակից և 2տասնյակից
335327 
 
Առաջադրանք 3.
Որքանո՞վ կմեծանա 537 թիվըեթե նրա գրությանը ձախից կցագրենք 2 թվանշանը:
2537
 
Առաջադրանք 4.
320458 թիվը ներկայացրու՛  կարգայինգումարելիների  տեսքով:
320458×3=961374
 
Առաջադրանք 5.
Ըստ օրինաչափության՝ տրված թվերից առաջ ևհետո գրի՛ր ևս մեկական թիվ:
3424, 3324, 3224, 3124, 3024
 
Առաջադրանք 6.
Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը՝
20· 8 · 70 · 5 =56000
26 + 26 + 26 + 4 + 4 + 4 =90
5 · 4 · 3 · 2 ·1 · 0 ·  1 · 2 · 3 · 4 · 5 =
 
Առաջադրանք 7.
Գտի՛ր անհայտ բաղադրիչը՝
       :  16 = 240
5088 —    = 3890
 
Առաջադրանք 8.
Հմեմատի՛ր՝
կգ 25 գ     5250 գ
22 կմ 40 մ    2240 մ
10 օր 8 ժ    248 ժ
6 ժ 45  ր   645 ր
 
Առաջադրանք 9.
6 տետրն արժե 540 դրամ: Որքա՞ն պետք է վճարել այդպիսի 18 տետրեր գնելու համար:
4.1 դասարան
18.12.2017թ.
Լրացուցիչ առաջադրանքներ
Անհայտ արտադրիչի գտնելը: Անհայտ բաժանելիի գտնելը
 
Առաջադրանք 1.
Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը՝
ա) 32 · (324 – 216) + 5166 : (5423 – 5381)=3579
բ) 44 · (852 + 448) – (22313 : 53 – 421) · 612=57200
 
 
 
 
Առաջադրանք 2.
Տպարանում գրքի շապիկը թաղանթապատող հաստոցը 10 րոպեում թաղանթապատում է 240 շապիկ: Քանի՞ շապիկ կթաղանթապատի այդ հաստոցը 2 ժամում:
1 ժամ=60 ր.
2×60=120
120:10=12
12×240=2880
 
Առաջադրանք 3.
3 կգ գամ գնելու համար վարպետը վճարել է 2400 դրամ: Որքա՞ն արժե 15 գամը, եթե 40 հատ գամի զանգվածը 1 կգ է:
 
2400:3=800 (1 կգ.)
800:40=20 (1-հատի արժեքը )
15×20=300 դր.
A վայրից հակադիր ուղղությամբ դուրս եկան 2 ավտոմեքենա :Շարժվելուց մեկ ժամ հետո նրանց հեռավորությունը իրարից 200կմ էր: Այդ պահին որքա՞ն ճանապարհ էր անցել մեքենաներից յուրաքանչյուրը, եթե նրանցից մեկը անցել էր 20 կմ-ով ավելի, քան մյուսը :
Պատասխան՝ կմ:
200-20=180
180:2=90
90+20=110
4.1 դասարան
15.12.2017թ.
Լրացուցիչ առաջադրանք
Խնդիրներ հեռավորությունը հաշվելու վերաբերյալ
 
Օրինակ
Երկու տարբեր քաղաքներից իրար ընդառաջ շարժվեցին երկումեքենա:
 
Երբ նրանք հանդիպեցինապա նրանցից մեկն անցել էր 120 կմ,իսկ մյուսը՝ 85 կմ:
 
Որքա՞ն էր հեռավորությունը երկու քաղաքների միջև:
 
Լուծում:
 
                                                                                                            
 
Առաջին մեքենան շարժվեց B կետից և անցավ BA=120 կմհեռավորությունը:
 
Երկրորդ մեքենան շարժվեց C կետից և անցավ CA=85 կմհեռավորությունը:
 
Երկու քաղաքների միջև BC հեռավորությունը հավասարէ՝ BC=BA+CA
 
Այսպիսով՝ BC=120+85=205 կմ:
 
Պատասխան՝ քաղաքների միջև հեռավորությունը 205 կմ էր:
 
 
 
 
Առաջադրանք 1.
Բեռնատարն անցավ 402 կմիսկ մարդատարը նույնժամանակում անցավ 83 կմով ավելի:
 
Քանի՞ կմ անցավ մարդատարը:
 
   
 
Պատասխան՝ մարդատարն անցավ  կմ:
402+83=485
 
 
 
Առաջադրանք 2.
 
Արմենն ու Անին ապրում են նույն շենքումԱռավոտյան Արմեննու Անին միաժամանակ գնացին դպրոց՝ Արմենը ոտքովիսկԱնին՝ հեծանվովԱրմենը դպրոց հասավ 27 րոպեումիսկԱնին 9 րոպեով շուտՔանի՞ րոպեում դպրոց հասավ Անին:
 
     
 
Պատասխան՝
 
Անին դպրոց հասավ  րոպեում
27-9=18
 
4.1 դասարան
11.12.2017թ.
Բազմանիշ թվի բաժանումը երկնիշ  և եռանիշ թվի
 
Առաջադրանք 1.
Կատարի՛ր բաժանում և արդյունքը ստուգի՛ր բազմապատկումով՝
ա) 8560 : 8=1070
բ) 1530 : 45=34
գ) 5607 : 7=801
դ) 1476 : 12=123
 
Առաջադրանք 2.
Հաշվի՛ր առանձին գործողություններով՝
5000 : ( 4950 + 25 x 40 : 20 )=1
 
Առաջադրանք 3.
Պատասխանիր հարցերին և հաշվիր:
 
1. Ի՞նչ թվով է պետք բազմապատկել 15ըորպեսզիստացվի 750
 
Պատասխան՝ ով:
 
2. Քանի՞ անգամ է 780ը մեծ 60ից:
 
Պատասխան՝  անգամ
 
 
Առաջադրանք 4.
Համեմատի՛ր
ա) 5 կմ 578մ > 5578մ
բ) 17 մ 3 սմ > 172 սմ
գ) 5 կգ 460 գ < 5461 գ
 
Առաջադրանք 5.
Անին գնեց 12 փոքրիկ տոնածառներ իր բարեկամներին անակնկալ մատուցելու համար և վճարեց 12600դրամ: Նույն տոնածառներից Լուսինեն գնեց 7 հատ: Որքա՞ն
վճարեց Լուսինեն:
 
12600:12=1050
1050×7=7350
 
 
Լրացուցիչ
 
 
Առաջադրանք 6.
 
Փորձի՛ր կռահել, թե ի՞նչ թիվ պետք է գրել դատարկ վանդակում:
 
 
 
 
 
Առաջադրանք 3.
 
 
Երկու քաղաքներից  իրար ընդառաջ շարժվեցին երկու մեքենա:
    
Երբ նրանք հանդիպեցինապա նրանցից մեկն անցել էր 717 կմ,իսկ մյուսը՝ 184 կմ:
 
Որքա՞ն էր հեռավորությունը երկու քաղաքների միջև:
 
Պատասխան՝  կմ:
717+184=901
 
 
 
Առաջադրանք 4.
 
A վայրից հակադիր ուղղությամբ դուրս եկան 2 ավտոմեքենա:Շարժվելուց մեկ ժամ հետո նրանց հեռավորությունը  իրարից200կմ էրԱյդ պահին  որքա՞ն ճանապարհ էր անցելմեքենաներից յուրաքանչյուրըեթե նրանցից մեկը անցել էր 20 կմով ավելիքան մյուսը :
Պատասխան՝  կմ:
200:20=10
English

Why the Hare has no Tail

Long long ago the animals had no tails or very small ones. One day the Lion asked all the animals to come to him to get good tails. It was cold that day and it was raining. Tha hare had only a short little tail but he did not like to go out and said to the other animals, “Please, bring me a tail. I can’t go anywhere when it rains.”

“What tail do you want to have?” the animals asked him.

“Oh, any tail will be good for me. But it must not be too long or too short.”

Some time later the animals came back and each animal had a beautiful tail. But nobody brought a tail for the hare.

I think that some of them forgot about the hare, some had no time, some could not find a good tail for the hare.

But I know this: if you must do something, don’t ask others to do it for you. Don’t forget about the hare with his short little tail!

Tail-պոչ

Hare-նապաստակ

Long-երկար

Short-կարճ

Forget-forgot-մոռանալ

Руский

Марс

Марс -четвёртая по удалённости от Солнца и седьмая по размерам планета.Масса этой планеты составляет 10,7 % массы Земли. На ней почти нет кислорода ,но считается , что на ней раньше была вода и ученые продолжают исследовать эту планету.Марс называют красной планетой.

Без рубрики

The Ugly Duckling

Mummy Duck lived on a farm. In her nest, she had five little eggs
and one big egg. One day, the five little eggs started to crack.
Tap, tap, tap! Five pretty, yellow baby ducklings came out.
Then the big egg started to crack. Bang, bang, bang! One big,
ugly duckling came out. ‘That’s strange,’ thought Mummy Duck.
Nobody wanted to play with him. ‘Go away,’ said his brothers and sisters. ‘You’re ugly!’
The ugly duckling was sad. So he went to find some new friends.
‘Go away!’ said the pig.
‘Go away!’ said the sheep.
‘Go away!’ said the cow.
‘Go away!’ said the horse.
No one wanted to be his friend. It started to get cold. It started to snow! The ugly duckling
found an empty barn and lived there. He was cold, sad and alone.
Then spring came. The ugly duckling left the barn and went back to the pond. He was very
thirsty and put his beak into the water. He saw a beautiful, white bird! ‘Wow!’ he said. ‘Who’s
that?’
‘It’s you,’ said another beautiful, white bird.
‘Me? But I’m an ugly duckling.’
‘Not any more. You’re a beautiful swan, like me. Do you want to be my friend?’
‘Yes,’ he smiled.
All the other animals watched as the two swans flew away, friends forever.

Բնագիտություն

Ինչպես Փրկել երկրագնդի բնությունը

Շատ դարեր առաջ մարդիկ ապրում էին պարզ կյանքով: Նրանք զբաղվում էին մեզ ծանոթ հողագործությամբ, անասնապահությամբ, հիմնում էին փոքրիկ բնակավայրեր, բրոնզից ու երկաթից պատրաս­տում էին տարբեր գործիքներ, նույնիսկ զենքեր: Անվիճելի է, որ այդ ամե­նը հնարավոր էր իրականացնել միայն բնության բարիքների (հարստության կամ, ինչպես ընդունված է ասել <շահագործման>) շնորհիվ:

Անտառային վայրերում ապրող մարդիկ հեկտարներով այրում էին անտառները` այն վարելահողի վերածելու համար, սնվելու համար հավաքում էին վայրի բույսեր, որսում վայրի կենդանիներ: Սակայն բնության վրա մարդու ազդեցության հետևանքներն այդքան էլ զգալի չէին, որովհետև բնությունը կարողանում էր ինքնուրույն «վերականգնել իրեն հասցված փոքրիկ վերքերը»:
Մարդու ազդեցությունը բնական միջավայրի վրա կտրուկ մեծացավ շուրջ 300 տարի առաջ, երբ մեծ թափով սկսեց զարգանալ արդյունաբե­րությունը: Արտադրության աստիճանաբար մեքենայացումը հանգեցրեց նրան, որ մարդիկ սկսեցին ավելի մեծ քանակությամբ բնական հարստու­թյուններ վերցնել բնությունից:

Պատկերացնո՞ւմ ես, որ միայն վերջին 100 տարում մարդիկ երկրի ընդերքից արդյունահանել են այնքան օգտակար հանածո­ներ, որքան մինչ այդ՝ մարդկու­թյան ողջ պատմության ընթաց­քում: Ընդարձակվել են հին քաղաքները, կառուցվել են նորերը, խոշոր արհեստական շի­նություններ՝ արհեստական ջրամբարներ, ցամաքային հաղորդակցության ուղիներ և այլն: Ընդհանուր առմամբ մարդն արդեն կառուցապատել է երկրագնդի այնքան մասը, որը գրեթե 150 անգամ գերազանցում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքը:

Այժմ մարդու ազդեցությունը բնության վրա այնպիսի վտանգավոր չափերի է հասել, որ բնությունը հաճախ ի վիճակի չի լինում ինքնուրույն վերականգնելու իրեն հասցված վնասները: Մարդու կողմից բնության աղտոտման անասելի չափերը արդեն վտանգում են ոչ միայն շատ բույսերի ու կենդանիների, այլ մեր իսկ առողջությունը, նույնիսկ գոյությունը:

Արդյունաբերական տարբեր ձեռնարկություններից արտանետված գազերի քանակը տարեցտարի շատանում է: Այդ գազերը, ինչպես ջերմոցում, «թաղանթի» պես ծածկել են երկրագնդի օդային ավազանը և չեն թողնում, որ Արեգակից ստացված ջերմությունը նորից վերա­դառնա տիեզերք: Ջերմության այդ ավելցուկի պատճառով բևեռային շրջաններում սկսել են հալչել հսկա սառցադաշտերը, որի հետևանքով, ըստ գիտնականների կանխատեսումների, մինչև 60մ կբարձրանա Համաշխարհային օվկիանոսի մակարդակը: Համաշխարհային օվկիանո­սի մակարդակի բարձրացման հետևանքով ջրով կծածկվեն ծովափնյա լայնարձակ հարթավայրերի հսկայական տարածքներ:
Մենք գիտենք, որ մար­դու և կենդանի օրգանիզմների համար կենսական նշանակու­թյուն ունեցող թթվածին գազը արտադրում են կանաչ բույսերրը: Մթնոլորտի թթվածին արտադրող հիմնական «ֆաբրիկաները» անտառներն են:

Տնտեսության կողմից փայտի պահանջարկը անընդհատ աճում է, դրա համար էլ անընդհատ աճում է նաև հատվող անտառների քանակը։ Մեզ հայտնի է, որ յուրաքանչյուր ծառի աճը տևում է տարիներ, իսկ այն կարելի է ոչնչացնել մեկ ակնթարթում:
Երկրագնդի անտառների կրճատման հետևանքով Աֆրիկայի, Ասիայի անծայրածիր անապատները ընդարձակվում են, անդառնալիորեն ոչնչանում են անտառային արժեքավոր բուսատե­սակները, կենդանիների բնակության վայրերը և այլն:

Մարդու ազդեցությունը բնության վրա այնպիսի չափերի է հասել, որ երկրագնդի բնական միջավայրի բոլոր խնդիրները հիմնավորապես լուծելու համար անհրաժեշտ է միավորել ողջ մարդկության, աշխարհի բոլոր երկրների ջանքերը:
Այդ է պատճառը, որ աշխարհի երկրները, իրար հետ համագործակցելով, իրակա­նացնում են բնապահպանական տարա­բնույթ միջոցառումներ՝

English

Our colourful world

https://learnenglishkids.britishcouncil.org/en/short-stories/our-colourful-world

This is Billy and Splodge. Billy and Splodge are in a spaceship. They
are looking for animals in space.
Splodge sees a planet.
‘Everything on this planet is red. Look at this forest. The trees are red
and the leaves are red. But there aren’t any animals here.’
Splodge sees another planet.
‘Everything on this planet is yellow. Look at the yellow sky and the yellow clouds. There is a yellow
volcano too. Look at the yellow smoke! There aren’t any animals here.’
Now Splodge sees another planet.
‘Everything on this planet is pink. Look at the pink sea. There are pink shells and pink plants in the
sea. There aren’t any animals here.’
Splodge sees another planet.
‘Everything on this planet is blue. This planet is very hot. There is a big blue sun and a desert with
blue sand. And look! There are blue plants. There aren’t any animals here.’
Splodge sees one more planet.
‘Everything on this planet is green. This planet is very cold. The clouds are green and the snow is
green. There aren’t any anim… Arghhh!’
Billy is in the spaceship. ‘Splodge, there are animals in space. Let’s go home!’
Splodge sees another planet. It’s planet Earth. The sky is blue and the sun is yellow. The grass is
green and the flowers are red and pink. What colours can you see?